EPİAŞ (Enerji Piyasaları İşletme A.Ş.) Türkiye elektrik enerjisi piyasasının operatörüdür. Üreticiler ve tedarikçiler her gün Gün Öncesi Piyasası (GÖP), Gün İçi Piyasası (GİP), Dengeleme Güç Piyasası (DGP) ve Yan Hizmetler Piyasası'nda saatlik teklifler verir, uzlaştırma sonuçlarına göre gelir/gider hesaplar. Bu sürecin başarısı doğrudan operasyonel kâra etki eder — saatlik 50-100 TL/MWh fiyat farkı yıllık milyonlarca TL gelir farkı yaratır.
Çoğu operatör piyasa analizi ve teklif hazırlığını Excel'de yapar — manuel, hata yapan, geçmiş veri sınırlı, AI desteksiz. Power BI ile EPİAŞ Şeffaflık Platformu verisi otomatik çekilir, geçmiş 5+ yıl analiz edilir, AI destekli fiyat tahminleri yapılır, teklif başarı oranı sürekli izlenir. Bu rehber pratik mimariyi ve tipik kullanım senaryolarını anlatır.
1. EPİAŞ Piyasaları ve Veri Akışı
| Piyasa | Zaman | Tipik Kullanım |
|---|
| Gün Öncesi (GÖP) | Bir gün önce, saatlik teklif | Ana üretim/tüketim eşleştirmesi |
| Gün İçi (GİP) | Saatlik içinde sürekli | Tahmin sapması düzeltme |
| Dengeleme Güç (DGP) | Gerçek zamanlı | Sistem dengesizlik hizmeti (TEİAŞ) |
| Yan Hizmetler | Aylık ihale | Sekonder/tersiyer rezerv |
| YEK-G Belgeleri | Sürekli | Yenilenebilir kaynak garanti sertifikası |
Her piyasanın kendi fiyat dinamiği vardır; rüzgar, hava sıcaklığı, ramazan, bayram, hafta içi/sonu, sanayi tatili gibi faktörler fiyatı doğrudan etkiler. Power BI ile bu faktörler veri olarak girer, model otomatik öğrenir.
2. EPİAŞ Şeffaflık Platformu Otomatik Veri Çekimi
EPİAŞ Şeffaflık Platformu (seffaflik.epias.com.tr) tüm piyasa verilerini açık API üzerinden sağlar — saatlik MCP (Market Clearing Price), piyasa hacmi, üretim/tüketim, dengesizlik. Power BI ile entegrasyon:
- Power BI Dataflow — EPİAŞ API'den günlük otomatik çekim
- Azure Data Lake — geçmiş veri arşivi (5+ yıl)
- Power BI Dataset — analitik model + ölçümler
- Power BI Dashboard — operatör + yönetim görünümleri
Çekim aralığı dakikalık, saatlik veya günlük olabilir. Gerçek zamanlı operasyon için Azure Stream Analytics ile akış işleme eklenir.
3. Power BI ile Fiyat Tahminleme
Power BI'ın yerleşik AI özellikleri (Auto ML, Time Series Forecasting) ile saatlik fiyat tahminleme:
- Geçmiş 3-5 yıllık MCP verisi
- Hava durumu (sıcaklık, rüzgar hızı, bulut örtüsü)
- Takvimsel faktörler (hafta içi/sonu, tatil, ramazan)
- Sanayi üretim endeksi (TÜİK)
- Doğal gaz fiyatı (BOTAŞ)
- İthalat-ihracat dengesi
Model her gün otomatik güncellenir, ertesi günün her saatlik fiyatı için tahmin + güven aralığı (confidence interval) verir. Operatör teklifini bu tahmin üzerine kurgular.
3.1 Tahmin Hassasiyeti
İyi yapılandırılmış bir Power BI tahmin modeli saatlik MCP için MAPE (Mean Absolute Percentage Error) %10-15 bandına ulaşabilir. Bu seviye sektör standardının üstündedir, ticari piyasa analizi yazılımlarıyla rekabet edebilir. Düşük MAPE, daha doğru teklif, daha az dengesizlik cezası demektir.
4. Teklif Başarı Oranı Analizi
Bir operatörün verdiği saatlik tekliflerin başarı oranı (kabul edilen / toplam) operasyonel kalitenin temel göstergesidir. Power BI dashboard'da:
- Saatlik / günlük / aylık teklif başarı oranı
- Saat bazlı (örn. 18:00-22:00 zirve saatlerinde başarı)
- Mevsimsel (yaz pikleri vs kış)
- Hava durumu korelasyonu
- Rakip operatörlerle karşılaştırma (kamuya açık veri ile)
Düşük başarı bölgeleri belirlenir, teklif stratejisi revize edilir. Örneğin gece saatlerinde başarı düşükse o saatlere yönelik fiyat agresivliği ayarlanır.
5. Planlanan vs Gerçekleşen Gelir Karşılaştırması
Her gün sonunda Power BI dashboard:
- Planlanan gelir (teklif × MCP × üretim hedefi)
- Gerçekleşen gelir (kabul edilen teklif × MCP × gerçek üretim)
- Sapma analizi (üretim sapması, fiyat sapması, miktar sapması)
- Dengesizlik cezası
- YEKDEM/YEK-G ek geliri
Aylık konsolidasyon CFO'ya rapor, üç aylık IFRS raporlarına otomatik akar.
6. YEKDEM Dolar Bazlı Hesaplama
YEKDEM (Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması) yenilenebilir üreticilere 10 yıl boyunca dolar bazlı sabit alım garantisi sunar. Aylık beyan + uzlaştırma karmaşık:
- Üretim verisi MWh × YEKDEM tarifesi (USD/MWh, kaynak tipine göre)
- USD/TL kuru (TCMB aylık ortalama)
- Piyasa fiyatı vs YEKDEM farkı (operatör YEKDEM tarafına geçiyor mu?)
- Aylık beyan EPİAŞ'a, hata payı %0
Power BI ile tüm hesaplama otomatik, beyan şablonu Power Automate ile EPİAŞ formatına dönüşür. Manuel beyan hatası riski sıfırlanır.
7. YEK-G Belgeleri Süreci
YEK-G (Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti Belgesi) üretilen yenilenebilir enerjinin sertifikalandırılmasıdır. 2020 sonrası mekanizma. Power BI ile:
- Aylık üretim → YEK-G belge talebi otomatik
- Belge envanteri ve satış dashboard
- Alıcı (genelde sürdürülebilirlik raporu hazırlayan kurumlar) takibi
- Fiyat trend analizi (YEK-G sertifika fiyatı)
8. Yaygın Hatalar ve Tuzaklar
- Excel'de manuel piyasa analizi — geçmiş veri sınırlı, AI yok, hata yapan, paylaşımı zor
- Power BI Dataflow yerine manuel CSV indirip yüklemek — yarı otomasyon değer kaybı; tam API entegrasyonu kuralı
- Tahmin modelini ezberletmek (overfitting) — geçmişe çok uyan model gelecekte başarısız. Train/test split + validation
- Hava durumu verisini atlamak — RES için özellikle kritik. Rüzgar tahmini olmadan üretim tahmini yetersiz
- Dengesizlik cezasını analiz etmemek — sessiz para kaybı. Saatlik dengesizlik raporu zorunlu
Sonuç
EPİAŞ piyasalarında başarı saatlik fiyat tahmini, doğru teklif ve sürekli analiz gerektirir. Excel'de manuel piyasa analizi sektörün hızıyla baş edemez. Power BI + EPİAŞ Şeffaflık Platformu API entegrasyonu ile geçmiş veri otomatik çekilir, AI destekli fiyat tahminleri yapılır, teklif başarı oranı izlenir, planlanan vs gerçekleşen gelir karşılaştırması otomatik. YEKDEM dolar bazlı hesaplama ve YEK-G süreçleri tek platformda yönetilir. Operatörün piyasa zekası dijital ve ölçülebilir hale gelir.
Micro Bilgi Microsoft Yetkili Çözüm Ortağı (CSP) sıfatıyla enerji şirketlerine EPİAŞ Şeffaflık API entegrasyonu, Power BI fiyat tahminleme model kurulumu, YEKDEM/YEK-G süreç yapılandırma ve sürekli analitik destek hizmeti sunmaktadır. Enerji Sektörü için Microsoft 365 sayfamızı inceleyin veya ücretsiz piyasa analiz değerlendirmesi için iletişime geçin.
İlgili yazılar: SCADA + Power BI Entegrasyonu · EPDK Lisans Yönetimi