SQL Server 2022 Kurulumu: Edition + Adım Adım Rehber 2026

SQL Server 2022 Microsoft'un veritabanı motorunun son sürümü; Azure entegrasyonu (Azure Arc, Managed Instance link feature), Ledger blockchain doğrulamalı tablolar, gelişmiş query store ve T-SQL JSON/XML iyileştirmeleri içeriyor. Bu rehberde Express'ten Enterprise'a kadar tüm edition'lar için adım adım kurulum, edition seçim mantığı ve sık karşılaşılan hataların çözümlerini bulacaksınız.

SQL Server 2022 Edition Karşılaştırması

Doğru kurulumun ilk adımı doğru edition'ı seçmek. Her edition farklı limitler ve fiyat noktası taşır:

Donanım ve OS Gereksinimleri

Minimum / Önerilen

• İşlemci: x64, 1.4 GHz min (2.0+ önerilir)
• RAM: 1 GB min (Express) / 4 GB min (diğerleri) — üretim için 16-64 GB önerilir
• Disk: 6 GB boş alan (sadece kurulum) — veritabanı için ayrı SSD/NVMe önerilir
• İşletim Sistemi:
  • Windows Server 2016 (1607) veya üzeri
  • Windows 10 1809 / Windows 11 (Developer + Express için)
  • Linux: Ubuntu 20.04+, RHEL 8+, SLES 15 (sadece motor, SSMS Windows'ta)
• .NET Framework: 4.7.2+ (kurulum sırasında otomatik yüklenir)

Kurulum Adımları (Windows)

Adım 1: Installer İndirme

1. microsoft.com/sql-server/sql-server-downloads adresine gidin.
2. Edition seçin:
   • Express / Developer için "Download now" butonu (ücretsiz).
   • Standard/Enterprise için Volume License (VLSC), CSP partner üzerinden ISO veya MSDN.
3. İndirilen SQL2022-SSEI-Eval.exe veya ISO'yu çalıştırın.

Adım 2: Setup Sihirbazı

1. Sol menüden Installation → New SQL Server stand-alone installation.
2. Product Key: Express/Developer için "Specify a free edition" seçin; Standard/Enterprise için lisans anahtarı girin.
3. License Terms: Onaylayın.
4. Microsoft Update: İşaretleyin (güvenlik için önerilir).
5. Install Rules: Yeşil tikleri kontrol edin. Sarı uyarılar genelde Windows Firewall — devam edebilirsiniz.

Adım 3: Feature Selection (Bileşen Seçimi)

Minimum işaretlenmesi gerekenler:

• ✅ Database Engine Services — ana motor
• ✅ SQL Server Replication — replication kullanacaksanız
• ✅ Machine Learning Services and Languages for External Queries — R/Python integration
• ✅ Full-Text and Semantic Extractions for Search — text search

Tipik olarak kapatın:

• Analysis Services (SSAS) — ayrı kurulum, çoğu OLTP senaryoda gereksiz
• Integration Services (SSIS) — ETL yapacaksanız açın
• Reporting Services — SSRS ayrı installer olarak indirilir

Adım 4: Instance Configuration

• Default Instance: Sunucu adı ile erişilir (SERVER01). Bir sunucuda tek default instance olur. Çoğu kurulum için doğru tercih.
• Named Instance: SERVER01\PROD, SERVER01\TEST gibi. Aynı sunucuda birden fazla SQL Server çalıştırmak istiyorsanız.

Adım 5: Server Configuration — Service Accounts

Best practice: her servis için ayrı domain hesabı. Küçük ortamda NT Service\MSSQLSERVER (varsayılan) yeterli olabilir.

• SQL Server Database Engine: Önerilen NT Service\MSSQLSERVER veya domain hesabı (DOMAIN\svc-sqlengine).
• SQL Server Agent: Aynı hesap önerilir.
• Collation sekmesinde: Türkçe veriler için Turkish_CI_AS veya SQL_Latin1_General_CP1_CI_AS. Çoğunluk için Latin1 daha güvenli (Türkçe i/ı sorunlarını önler).

Adım 6: Database Engine Configuration

Authentication Mode

• Windows Authentication Mode: Sadece AD/domain hesapları ile giriş. En güvenli seçim — şifre yönetimi AD'ye devredilir.
• Mixed Mode (SQL Server + Windows): Her ikisi de aktif. SQL kullanıcı/şifresi de olur. Hibrit ortam veya legacy uygulama varsa gerekli.

Mixed seçerseniz sa parolasını mutlaka 14+ karakter ve karmaşık (büyük/küçük/sayı/sembol) belirleyin. SQL Server brute-force saldırılarının ilk hedefidir.

SQL Administrators

• "Add Current User" butonuna basıp kendinizi ekleyin.
• Ayrıca DOMAIN\DBA-Group gibi yetkili AD grubu ekleyin (kişiye değil gruba ver, kişi değişince yetki çakılmasın).

Adım 7: TempDB Ayarları (Sekmeler arası)

Best practice TempDB için:

• Data files: CPU core sayısı kadar (max 8). 8 core sunucuda 8 dosya.
• Initial size: 1024 MB (dosya başına) önerilir.
• Autogrowth: 256 MB (yüzde değil sabit MB).
• Path: Ayrı SSD'de tutmak performansı 3-5x artırır.

Adım 8: Install ve Doğrulama

Tüm seçimler tamamlandıktan sonra Install. 10-25 dakika sürer. Tamamlandığında "Successful" yeşil tiki görmelisiniz.

Kurulum Sonrası: SSMS Yükleme

SQL Server 2022 ile birlikte SSMS (SQL Server Management Studio) artık ayrı yüklenir. Adımlar:

1. aka.ms/ssmsfullsetup üzerinden SSMS'in son sürümünü indirin (ücretsiz, ~700 MB).
2. Installer'ı çalıştırın → Install. Yaklaşık 5 dakika sürer, restart isteyebilir.
3. Başlat menüsünden SQL Server Management Studio 19'u açın.
4. Connect to Server ekranında:
   • Server name: . veya localhost (default instance), .\PROD (named instance)
   • Authentication: Windows veya SQL (sa)

TCP/IP ve Uzaktan Bağlantı Aktif Etme

Varsayılan kurulumda SQL Server sadece localhost üzerinden bağlantı kabul eder. Uzak istemcilerden gelmek için:

1. SQL Server Configuration Manager'ı açın.
2. SQL Server Network Configuration → Protocols for MSSQLSERVER.
3. TCP/IP'a sağ tıklayın → Enable.
4. Sağ tık → Properties → IP Addresses sekmesi → IPAll bölümünde TCP Port: 1433 yazın.
5. SQL Server Services bölümünden SQL Server (MSSQLSERVER)'ı yeniden başlatın.

Sonra Windows Firewall'da 1433 portunu açın:

netsh advfirewall firewall add rule name="SQL Server 1433" dir=in action=allow protocol=TCP localport=1433

İlk Veritabanı ve Login Oluşturma

SSMS'te:

-- Veritabanı oluştur
CREATE DATABASE [SirketDB];
GO

-- SQL Login oluştur (Mixed mode için)
CREATE LOGIN [appuser] WITH PASSWORD = 'GucluS1fre.2026!', CHECK_POLICY = ON;
GO

-- Database user'ı login'e bağla
USE [SirketDB];
CREATE USER [appuser] FOR LOGIN [appuser];
GO

-- Yetki ver (sadece bu DB üzerinde db_datareader + db_datawriter)
ALTER ROLE db_datareader ADD MEMBER [appuser];
ALTER ROLE db_datawriter ADD MEMBER [appuser];
GO

Yaygın Kurulum Hataları ve Çözümleri

Hata 1: "0x80070643 — Fatal error during installation"

Sebep: Genellikle Windows Update veya .NET Framework conflict.

Çözüm: Tüm Windows update'leri yükleyin (özellikle .NET 4.8+), restart edin, Setup'ı yeniden başlatın. Hâlâ devam ediyorsa %temp% klasöründeki SQL Setup log dosyalarına bakın.

Hata 2: "Wait on the Database Engine recovery handle failed"

Sebep: Service account izin sorunu veya antivirus bloku.

Çözüm: Windows Defender / antivirus geçici devre dışı, kurulum klasörlerini (C:\Program Files\Microsoft SQL Server + data klasörleri) exclude listesine ekleyin. Kurulum sonrası tekrar açın.

Hata 3: SSMS bağlanamıyor — "A network-related or instance-specific error"

Sebep: TCP/IP devre dışı veya firewall bloku.

Çözüm: Yukarıdaki "TCP/IP ve Uzaktan Bağlantı" adımlarını uygulayın. Ayrıca SQL Server Browser servisinin çalıştığından emin olun (named instance kullanılıyorsa şart).

Hata 4: "Login failed for user. The user is not associated with a trusted SQL Server connection"

Sebep: Mixed mode kapalı ama SQL kullanıcısıyla giriş deneniyor.

Çözüm: SSMS → server'a sağ tık → Properties → Security → "SQL Server and Windows Authentication mode" seçin → SQL Server servisini restart.

SQL Server 2022 vs 2025 — Hangisini Kurmalı?

2026 itibarıyla SQL Server 2025 erken erişimde. Üretim için SQL Server 2022 hâlâ önerilen seçim (stabil, kapsamlı dokümantasyon). 2025'i sadece yeni AI özellikleri (vector search, semantic search) ya da hibrit Azure entegrasyonu için değerlendirin. Karşılaştırma için SQL Server 2022 vs 2025 detaylı karşılaştırma okuyun.

Lisanslama ve CSP Partner Avantajı

SQL Server lisansı kurulum sonrası eklenir/değiştirilebilir (Express → Standard upgrade yapılabilir, Developer → production lisans). Türkiye'de doğru lisans modelini seçmek için:

• Per-core (Standard/Enterprise): Fiziksel veya sanal CPU core başına. Minimum 4 core/lisans paketi.
• Server + CAL (Standard): 1 server lisansı + her erişen kullanıcı/cihaz için CAL. 25 user altı senaryoda daha ekonomik.
• SA (Software Assurance): Yıllık ücret karşılığı yeni versiyonlara ücretsiz upgrade. SQL Server'da kritik (3 yıllık ortalama upgrade döngüsü).

Sık Sorulan Sorular

SQL Server 2022 Express ücretsiz mi?

Evet, üretim ortamında dahil ücretsizdir. Sınırlar: 10 GB DB boyutu, 1410 MB RAM, 1 socket / 4 core CPU. Küçük uygulamalar ve geliştirme için yeterlidir.

Developer Edition'ı production'da kullanabilir miyim?

Hayır. Developer Edition tüm Enterprise özelliklerini içerir ama sadece geliştirme/test/eğitim için lisansılıdır. Production'da kullanmak lisans ihlalidir.

Kurulum sırasında "instance name" ne yazmalıyım?

Eğer aynı sunucuda tek SQL Server olacaksa Default Instance'ı seçin (MSSQLSERVER). Birden fazla SQL Server kuruyorsanız Named (PROD, TEST) seçin. Bağlantıda SERVERADI\NAMEDINSTANCE kullanılır.

Linux'a SQL Server 2022 kurabilir miyim?

Evet. Ubuntu 20.04+, RHEL 8+, SLES 15 destekli. apt install mssql-server veya yum install mssql-server ile kurulur. SSMS Windows'a kalmaya devam eder; Azure Data Studio her platformda çalışır.

Express'ten Standard'a upgrade nasıl yapılır?

SQL Server Setup → Maintenance → Edition Upgrade. Yeni edition'ın Product Key'ini girin. Veriler kaybolmaz, servis 1-2 dakika duraklar. Mutlaka önceden tam backup alın.

İlgili Rehberler

• SQL Server 2022 vs 2025: Karşılaştırma + Fiyat
• SQL Server Ürünleri ve Lisans Fiyatları
• Windows Server 2025 Nedir? Yenilikler ve Lisans
• Azure Hybrid Benefit: SQL Server + Windows Server Tasarrufu